Politiek

De derde mens

Pierre Manent

Dit essay verscheen in 1992, in Nexus 4.
Liever op papier lezen? Bestel hier een exemplaar.

De oorspronkelijkheid van Tocqueville’s conceptuele systeem

Om een duidelijk zicht te krijgen op het specifieke van Tocqueville’s benadering 1 lijkt het vanzelfsprekend en noodzakelijk een desnoods vluchtige blik te werpen op de manier waarop zijn tijdgenoten te werk gingen, met name die welke het beste met hem te vergelijken zijn. 

Zo is er bijvoorbeeld – en vooral – Guizot 2, wiens colleges aan de Sorbonne Tocqueville in de nadagen van de Restauratie met grote belangstelling volgde. 

De kracht van Guizot ligt in de bekwame en zelfverzekerde manier waarop hij beproefde, beschikbare, geërfde begrippen hanteert. Welke begrippen dat zijn? Vooral en heel expliciet die uit het Frankrijk en Engeland-Schotland van de achttiende eeuw: beschaving, middenklassen, representatief stelsel. Meer impliciet maakt Guizot gebruik van oudere begrippen, die teruggaan tot de Antieken, bijvoorbeeld ‘gemengd stelsel’.