cultuur

Nadenken over falen

Allan Janik

Van binnenuit gezien is het leven een reeks van nederlagen

George Orwell

 

Het falen als problematiek in een op succes gerichte wereld
Op het eerste gezicht is er voor ons vandaag de dag nauwelijks een schrikbarender visie dan Orwells ogenschijnlijk pessimistische uitspraak. De twintigste eeuw heeft zich dan misschien wel losgemaakt van de idee van de vooruitgang als programma maar, zoals Marx in andere samenhang heeft gezegd, de geest van een dood denkbeeld blijft rondspoken. Als we de vooruitgang uit ons hoofd hebben gezet, vinden we die als het ware breeduit gehuisvest terug in ons lichaam wanneer we met afschuw terugdeinzen voor een mislukking. Daarmee bevestigen we dat het ieder van ons is gelukt het denkbeeld te verinnerlijken dat ‘succes’ — wat tenslotte niet meer is dan vooruitgang met een kleine letter — collectief en individueel de maatstaf is waaraan het menselijk handelen moet worden afgemeten. Zo wordt de mislukking iets waarvoor men zich moet verontschuldigen, een zwart merkteken op de persoonlijkheid, dat de mens tot paria maakt.

Hier is veel om over na te denken.