Literatuur

Petrarca als briefschrijver

Frans van Dooren

Dit essay werd gepubliceerd in 1997, in Nexus 18, ‘Raadselen’, dat ook de betreffende brief aan Boccaccio bevat en in print is te bestellen.

Een van de productiefste briefschrijvers uit de wereldliteratuur is de Italiaanse humanist en dichter Francesco Petrarca (1304-1374). Er zijn van hem, verdeeld over vijf collecties, niet minder dan 623 Epystole bewaard gebleven. Deze in het Latijn geschreven brieven kunnen stuk voor stuk, in de ruime betekenis van het woord, als autobiografisch worden gekenmerkt. Ondanks het feit dat ze in grote meerderheid zonder psychoanalytische intenties zijn geschreven, geven ze toch een zeer genuanceerd beeld van ’s schrijvers persoonlijkheid: zijn idealen en obsessies, zijn interesses en beweegredenen, zijn innerlijke roerselen en denkbeelden, zijn twijfels en onzekerheden. Bovendien bieden ze nogal wat informatie over zijn dagelijks leven, zijn bezigheden en contacten, zijn literaire arbeid. En misschien zijn ze van alle werken die zijn humanitas weerspiegelen, wel de spiegel die het minst beslagen is. Er komt een grote variatie van onderwerpen in aan de orde: geloof, politiek, roem, literatuur, vriendschap, geschiedenis en cultuur. Maar hoe gesublimeerd of geïdealiseerd deze thematiek ook is, het uitgangspunt ervan is altijd Petrarca zelf.