Politiek

Een politiek humanisme voor de 21e eeuw

Michael Ignatieff

I
Een paradox van de moderne kapitalistische maatschappij is dat haar culturele elite veelvuldig waarschuwt dat het humanistische erfgoed wordt bedreigd, maar dat deze gemeenschappen in feite enorm veel in het behoud en de overdracht van dit erfgoed investeren. De ontwikkelde elite is bang dat zij misschien niet meer in staat zal zijn de waarden en tradities van het westerse humanisme aan haar kinderen en kleinkinderen door te geven. Ze beklaagt zich dat onze cultuur zo’n platvloerse cultus van seks en geweld verheerlijkt; het baart haar zorgen dat onze cultuur bij elke nieuwe technologische vooruitgang oppervlakkiger lijkt te worden. Voor al deze weeklachten is wel iets te zeggen, maar ze gaan voorbij aan een aantal belangrijke tegenbewegingen. Zo blijken onze nieuwste technieken uitermate geschikt om de schatten uit ons verleden voor de volgende generatie te ontsluiten. Een ontwikkelde tiener die zich wil verdiepen in het erfgoed van het klassieke westerse humanisme — de geschriften van Erasmus, Machiavelli, Montesquieu, Vico, Kant, Shakespeare of Goethe — hoeft hun namen maar te googelen en de kennismaking met deze figuren kan gaandeweg echte kennis worden. De techniek mag dan gloednieuw zijn, maar het humanistische ideaal dat ermee wordt gediend — de democratisering van kennis — is heel oud. En de trouw van onze zoekmachines aan dit ideaal is bij uitstek een teken dat het humanistische erfgoed er gezond voor staat, wat de onheilsprofeten ook mogen zeggen.