Geschiedenis

SS-artsen in Auschwitz

Rudolf Vrba

Dit essay verscheen in 1993, in Nexus 6.
Liever op papier lezen? Bestel hier een exemplaar.

Inleiding
Ik weet niet precies hoeveel artsen er actief waren in de gelederen van het SS-personeel in Auschwitz, maar ik schat het aantal tussen de tien en twintig. Van vele kende ik de naam: dokter Capesius, dokter Entress, dokter Fischer, dokter König, dokter Kremer, dokter Lucas, Doctor Mengele, dokter Rohde, dokter Schumann, dokter Thilo, dokter Wirths, etc. Ik was in Auschwitz als gevangene en de SS stelde zich niet aan de gevangenen voor. Niettemin raakten hun namen bekend bij de gevangenen van Auschwitz, in het bijzonder bij de ‘overlevenden’ of ‘oude nummers’, dat wil zeggen de gevangenen die na meer dan een jaar gevangenschap in Auschwitz nog in leven waren. Ik was een van die weinigen.

Hoewel ik de SS-artsen in Auschwitz herhaaldelijk observeerde als ze aan het ‘werk’ waren in hun ‘dienst’-uren‚ heb ik met geen van hen ooit gesproken. Het was in Auschwitz een ongeschreven wet dat een gevangene niet tegen een SS-officier sprak, maar uitsluitend antwoordde wanneer hij daartoe bevel kreeg. Het op eigen initiatief aanspreken van een SS-officier werd veelal beantwoord met een revolverschot in het gezicht van de brutale gevangene. In sommige gevallen kon de straf veel strenger uitvallen. Er waren uitzonderingen op deze regel en een klein aantal uitverkoren gevangenen had inderdaad enkele gesprekken met de SS-artsen, maar ik behoorde niet tot deze ‘bevoorrechte enkelingen’.

Bij gebrek aan enig rechtstreeks persoonlijk contact met deze dokters kan ik hun motieven of hun karakter niet verklaren aan de hand van uitspraken over zichzelf. Wel zag ik deze artsen voortdurend ‘in actie’; van dichtbij (drie tot twintig meter) nam ik waar wat ze deden of wat ze tegen hun collega’s of hun slachtoffers zeiden en ik kon de directe gevolgen van hun handelingen zien. In ieder geval waar ik getuige van was, resulteerden hun bemoeienissen in een bijna onmiddellijke (binnen één tot vierentwintig uur) moord op de slachtoffers die zij ‘selecteerden’.

Mijn observaties van de SS-artsen vonden plaats op verschillende locaties, als volgt: