Literatuur

Wie is echter, Poesjkin of Poetin?

Lila Azam Zanganeh

Lila Azam Zanganeh persoonlijk ontmoeten?
Kom zaterdag 10 november naar de Nexus-conferentie in Amsterdam!

 

Na afloop van de conferentie ‘Oorlog en vrede’ vroeg ik me af of een betekenisvolle dialoog tussen politiek en kunst eigenlijk wel mogelijk was. Toen ik later mijn ongenoegen ventileerde tegenover mijn vriendin Azar Nafisi, zei ze schertsend: ‘Dat probleem kun je samenvatten als de vraag: wie is echter, Poesjkin of Poetin?’

We leven onmiskenbaar in een wereld die er rotvast van overtuigd is dat Poetin echter is dan Poesjkin, die in 1837 bij een duel omkwam. Ik ben net zo oud als Poesjkin was toen hij overleed en behoor tot een eigenaardige diersoort — mensen die geloven dat Poesjkin echter is dan Poetin.

Het is makkelijk om die mening weg te wuiven. Kinderlijk, dromerig, onrealistisch, afstandelijk en gestoord zijn slechts enkele van de beschrijvingen die ik heb aangehoord.

Nabokov, die mij de weg naar de volwassenheid wees, was van mening dat kunst, echte kunst, zich nooit ten doel mag stellen politiek te zijn; hij vond zelfs dat kunst helemaal geen ‘boodschappen’ kon en mocht bevatten. Misschien is politieke kunst inderdaad gedoemd vluchtig te zijn, nooit meer dan een bijproduct van propaganda. Maar toen ik het panel in Amsterdam verliet, dacht ik helemaal niet aan politieke kunst, omdat ik Tolstoj of Yourcenar niet als politieke schrijvers zie. Ze schrijven over de condition humaine, ze resumeren het bewustzijn.