‘The past is never dead’, luidt het bekende citaat van William Faulkner: ‘It’s not even past.’ De geschiedenis is nooit alleen maar geschiedenis; ingrijpende historische gebeurtenissen behoren niet slechts toe aan het verleden, maar behouden hun greep op de tijd en werken onvermijdelijk door in het heden.

Deze faulkneriaanse wijsheid is zonder meer van toepassing op het Israëlisch-Palestijns conflict, dat de laatste tweeënhalf jaar uitmondde in de gruwelijke oorlog in Gaza. Al decennialang wordt met vredesonderhandelingen geprobeerd het conflict voorgoed tot een einde te brengen, maar intussen is de situatie alleen maar verslechterd. Terwijl bemiddelaars en diplomaten zich in allerlei bochten wringen om namens hun politieke leiders tot overzichtelijke oplossingen te komen, gaat de geschiedenis haar eigen gang. En ook elders in het Midden-Oosten ontsteken steeds meer landen opnieuw in vuur en vlam, meegetrokken in de oorlog van Trump en Netanyahu tegen Iran. Een oorlog waarvan heel de wereld de gevolgen al aan de benzinepomp ondervindt.

Waarom hebben de vele pogingen tot vrede tot dusver hun vruchten niet afgeworpen? Wat is ervoor nodig om die vrede wel te laten slagen? Is een duurzame vrede in het Midden-Oosten überhaupt mogelijk? Daarover spraken Robert Malley en Sigrid Kaag – twee topdiplomaten met een buitengewone staat van dienst in de regio – tijdens het Nexus-symposium ‘Middle East Diplomacy: The Inevitability of Tragedy?’

Gedurende een publiek gesprek onder leiding van Rob Riemen en een aansluitende Q&A met het publiek, bogen Malley en Kaag zich over de rol van diplomatie in Midden-Oosterse conflictsituaties. Wat vermag de diplomaat, heen en weer geslingerd tussen idealisme en realisme? Hoe volgt die zijn eigen weg, in een plakkerig web van politieke belangen, onkunde en onwil? Daarover ging het Nexus-symposium op 7 mei in Rotterdam.

Foto’s: Rene Castelijn