N86-k2
Tijdschrift Nexus

Nexus 86

Bestel Nexus 86  25.00 of Word Nexus-lid

Nexus 86 bevat de bijdragen van de sprekers op de Nexus-conferentie 2020, ‘A New Age of Anxiety’, en een prachtige vertaling van de laatste twee gedichten die Adam Zagajewski schreef. Het nummer verschijnt in april 2021 en maakt deel uit van het lidmaatschap 2021. Bestel nu een exemplaar of word Nexus-lid.

Nog geen lid?
Wist u dat u lid kunt worden van het Nexus Instituut? Sluit u aan bij een groeiende groep cultuurliefhebbers en help ons de traditie van het Europees humanisme levend te houden. Leden ontvangen drie maal per jaar het cultuurfilosofisch tijdschrift Nexus en profiteren van aanzienlijke kortingen op entreekaarten. Bekijk de mogelijkheden en alle voordelen.

Inhoudsopgave

Ons tijdperk van angst

Rob Riemen schetst de geschiedenis van de angst, van de voorspellingen van Kierkegaard en Nietzsche, via de wereldoorlogen en het tijdperk van angst van W.H. Auden, tot de angsten van onze tijd. Hoe maken we de bedreigingen ongedaan en overwinnen we de angst van dit tijdperk?

Te veel krachten in de politiek, media en commercie hebben onmiskenbaar een groot belang bij de instandhouding van deze gedachteloze, geestloze massamaatschappij. Dus hoe kan de ontkenning van de angst ongedaan worden gemaakt opdat de angst echt overwonnen kan worden?

Op zoek naar menselijkheid in het domein van de angst

Vertaling Jan Willem Reitsma

Van de fatwa van Khomeini, tot de kindsoldaten in Afrika en het racisme van Trump: volgens Nobelprijswinnaar Wole Soyinka heeft de mens vooral angst voor wat andere mensen hem aan kunnen doen.

Dus blijft de mensheid zelf over als primaire veroorzaker van angst. Niets of niemand kan daaraan tippen. De meest verlammende vorm van angst komt vooral voort uit het menselijk onvermogen … om te anticiperen op wat iemand anders hem, haar, hun medemensen of hun gemeenschap kan aandoen.

Ognosia

Literatuur voor onze nieuwe tijd

Vertaling Iwona Guść

Nobelprijswinnaar Olga Tokarczuk bepleit een nieuwe literatuur met ‘ognosia’: een literatuur die rechtdoet aan de complexe wereld waar wij onderdeel van uitmaken, vol nieuwe woorden, ‘ex-centrische’ inhoud en de moed en het gevoel voor humor van zwervelingen die hun hoofd buiten de grenzen van de vertrouwde wereld durven streken.

Ik geloof dat ons leven niet alleen de opsomming van gebeurtenissen is, maar eerder een complexe kluwen van betekenissen die wij aan die gebeurtenissen toekennen. Die betekenissen vormen een prachtig weefsel van verhalen, begrippen en ideeën

Kus de grond

Leven in stand houden in een gecontroleerde omgeving

Vertaling Gertjan Wallinga

Aan de hand van de fascinerende biosfeer-experimenten in Rusland en de VS onderzoekt wetenschapper Kate Brown de angstige toestand van de mens in de 21e eeuw.

Angst trekt als een elektrische stroom door de 21e-eeuwse maatschappij. Dat hoeft niemand te verbazen. De mensheid in het antropoceen bevindt zich in Biosphere-1, een gesloten, gecontroleerde omgeving met beperkte hulpbronnen, en snakt op allerlei wijzen naar adem.

Een tijdperk van angst?

Vertaling Jabik Veenbaas

Sinds het beroemde debat tussen Cassirer en Heidegger is existentiële angst – de vrees voor het niets – de dominante vrees in onze samenleving, samen met de vrees voor talloze kleine risico’s voor onze gezondheid en veiligheid.

Het existentialisme heeft altijd aantrekkingskracht uitgeoefend op de mensen voor wie de existentialisten zogenaamd niets dan verachting koesterden: het tramreizende, krantenlezende publiek, dat hunkerde naar zijn eigen aandeel in de ‘authenticiteit’. De filosofie van het radicale individualisme was voor massaconsumptie geschapen.

Maak je zorgen!

Vertaling Ineke van der Burg

Kinderen van nu worden opgevoed met angst, terwijl de werkelijke gevaren in de wereld juist steeds kleiner worden, stelt Theodore Dalrymple.

We leven in een tijd waarin ‘bezorgd’ zijn, of liever: als ‘bezorgd’ gezien te worden, de belangrijkste, zo niet enige deugd is. Het spreekt dus voor zich dat des te meer zorgen je je maakt, des te beter je bent als mens.

Het nieuwe tijdperk van angst

Vertaling Huub Stegeman

Wetenschapsjournalist Laura Spinney kijkt aan de hand van verschillende wetenschappers naar de patronen in de ontwikkeling van beschavingen. De modellen voorspellen weinig goeds. Maar zijn we eigenlijk bang voor hetzelfde? En handelen we daar wel naar?

Het bijzondere geluk van de mensheid is wellicht vervolgens dat alle beschavingen slechts tijdelijk zijn en er altijd een mogelijkheid bestaat van zowel winst als verlies — van een betere maar ook een slechtere wereld. De enige zekerheid is dat er steeds verandering zal zijn.

Angst als rollenspel?

Vertaling Toon Dohmen

Dat president Obama werd opgevolgd door Trump toont volgens Thomas Chatterton Williams goed welke angsten er in het Westen leven: enerzijds de angst voor racisme, anderzijds de angst gekleineerd te worden. Hoe kunnen we onze
multi-etnische samenlevingen voor iedereen laten bloeien?

Als we er in het […] Westen weer bovenop willen komen, zullen denkers van goede wil uit het hele politieke spectrum een nieuw vocabulaire moeten vinden dat verdergaat dan identiteitspolitiek, abstracte raciale classificaties en reflexief stamdenken. We zullen betekenisvoller en diepgaander manieren moeten ontwikkelen om ons tot elkaar te verhouden, manieren die gebaseerd zijn op gedeelde idealen en waarden

Mijn man Otto Kraus

Vertaling Frank Lekens

Dita en Otto Kraus overleefden beiden het kinderblok in Auschwitz-Birkenau. Na de oorlog troffen ze elkaar in Praag en vanaf dat moment lieten ze elkaar niet meer los. In deze ontroerende tekst vertelt Dita Kraus in simpele maar liefdevolle en wijze woorden hoe hun leven eruitzag.

Ik was totaal verrast toen hij me meevroeg naar een toneelvoorstelling in een theater in Praag […] Otto hield de hele avond mijn hand vast. En die heeft hij eigenlijk de rest van zijn leven niet meer losgelaten.

Waarom de wereld tot nu toe nog niet gered is

Een verhaal

Vertaling Hilde Pach

In dit verhaal tekent Otto Kraus de (vermoedelijk fictieve) familiegeschiedenis van een groep chassidische joden op zoek naar hun Verlosser. Een schitterende en sfeervolle vertelling vol veerkracht, hoop en pruimenbrandewijn.

Er staat geschreven dat iedereen zijn eigen Messias heeft, hetgeen betekent dat ieder van ons verlost moet worden op zijn eigen wijze. En toch ontstaat er soms een constellatie waarbij de Messias aan de poort staat te wachten om ons allemaal te verlossen in één verblindend uur van genade […] Eén zo’n veelbelovend uur begon in een bergdorpje op de grens van Hongarije, Tsjecho-Slowakije en de Oekraïne.

In memoriam Adam Zagajewski

Ter nagedachtenis aan Adam Zagajewski memoreert Rob Riemen hun eerste ontmoeting en de waardevolle bijdragen die Zagajewski leverde aan Nexus.

Parijs, lente 1998. In een klein en rustig restaurant treffen we elkaar. Er staat een fles witte wijn op tafel, rode wijn kan migraines opwekken bij de dichter die tegenover me zit. Adam Zagajewski.

De laatste twee gedichten

Vertaling Iwona Guść

‘Driekwart’ en ‘De auteursavond’

Nu vele jaren later keer ik terug naar dat moment
Niet uit nostalgie, maar alsof ik
Het pas vandaag begon te begrijpen
Want het was ook een moment van broederschap
Een stilzwijgende broederschap die voortduurt