Essays

De komende tijd vullen we dit online archief, speciaal voor leden, met pareltjes uit uitverkochte Nexus-nummers. Als u zich inschrijft voor onze speciale nieuwsbrief, krijgt u, zodra er een nieuw essay te lezen is, een mailtje met een persoonlijke aanbeveling. Inschrijven kan hier. Nog geen lid? Bekijk hier de voordelen.

Nieuw: U kunt nu ook Engelstalige essays lezen in ons online archief. Ga daarvoor naar de Engelse kant van onze site. Hebt u toegang tot het Nederlandse archief, dan hebt u ook toegang tot de Engelse teksten.

Thema

cecilia-beaux-seaside-inlet-concarneau-france-1888-trivium-art-history

Poëzie

Cynthia Ozick

Welke hoop is er nog?

Toen Arnold in 1867 ‘Dover Beach’ op papier zette, stond hij veel dichter bij de gelovige Middeleeuwen dan bij Audens moderne New York.
matthijs-maris-willem-matthijs-maris-with-violin-1899-trivium-art-history

Cultuur, Geschiedenis, Muziek

Werner Herbers

Passie voor het onbekende

Onbekende aria's van Mozart, de indringende cantates van Eisler en de de tragiek van Holzmann. Herbers wijdde een essay aan het herontdekken van (door de oorlog) verloren geraakte melodieën, zijn hartstochtelijke liefde voor de muziek en de juweeltjes die in de schaduw van hoge bomen bestaan.
download

Literatuur, Samenleving

Bill Shipsey

Er kan van alles gebeuren

Camus’ De pest is de enige moderne roman die ik alle jonge mannen en vrouwen van nu zou willen laten lezen. Hij heeft wijze lessen te bieden aan eenieder die gelooft dat we een plicht en een verantwoordelijkheid hebben tegenover onze medemens.
Verossì_(albino_siviero),_balilla,_1937

Politiek, Samenleving

Antonio Scurati (gratis toegankelijk)

Fascisme, populisme en het verval van het Westen

Persoonlijk heb ik altijd gemeend dat provocatie van of gevaar voor de democratie in deze tijd niet het voortbestaan van die democratie bedreigt. Niettemin bespeur ik in heel Europa een vorm van provocatie van en gevaar voor de kwaliteit van de democratie. Een gevaar dat afkomstig is van die brede groep massabewegingen die wij doorgaans populisten noemen.
Red_rose_bud_001

Politiek, Samenleving

Francesco Boldizzoni (gratis toegankelijk)

Hebben we de sociaaldemocratie nog steeds nodig?

Ik geloof beslist niet dat de sociaaldemocratie overal ter wereld levensvatbaar is. Maar als ze één natuurlijk thuis heeft, is het Europa.
François-Auguste_Biard_-_Fighting_with_a_Polar_Bear_at_Spitsbergen_-_NMK.2016.0184_-_National_Museum_of_Art,_Architecture_and_Design

Cultuur, Geschiedenis, Samenleving

Zena Hitz (gratis toegankelijk)

Over arbeidsdeling en bronnen van troost

Kan ons vermogen om te denken en te begrijpen worden opgeslagen of uitbesteed? En het vermogen om serieus te lezen en te worden veranderd door wat we lezen? Kan het belang daarvan voor het beoordelingsvermogen en de morele inleving verder reiken dan degenen die deze vermogens toepast? Ik denk van niet.
Europa-Titiaan

Cultuur

George Steiner

De Europa-mythe

Als wij geen ongehoord groot geluk hebben – in economisch, sociaal, ethnisch opzicht – dan zal Europa weer massale immigratie, ontheemding en raciale conflicten beleven.
bildung-internet-2

László F. Földényi

Een synoniem voor vrijheid

Internet schijnt de grote droom der Verlichting, de universele Bildung, te realiseren. En toch bekruipt mij bij het betreden van internet meestal net zo’n gevoel als toen ik dat op Bildung getrakteerde schoolkind was.
Kuindzhi-1

Kunst

Johannette Zomer

Oneindig landschap

De kleuren zijn door de morgenstond op een prachtige manier gedempt. De emoties die ik voelde bij mijn eerste kennismaking met dit werk, echoën na al die jaren nog steeds na.
music library crespi (1)

Biografie, Cultuur, Filosofie

Rüdiger Safranski

Over Duitse meesters en het schrijven van biografieën

Het genre van de biografie beweegt zich ergens tussen verstaan en verklaren in, waarbij het nu eens meer naar de ene, dan weer meer naar de andere kant overhelt.
maidan-statue

Geschiedenis, Politiek

Dan Diner

Terug naar de Krim

Oekraïne ligt in een politiek aardbevingsgebied dat door zijn onveranderlijke geografie, zijn onveranderlijk geheugen en zijn demografie vol tegenstellingen opnieuw uitnodigt tot een beving van historische omvang.
feniks

Politiek, Samenleving, Wetenschap

Bill McKibben

Uit de as van de klimaatcrisis

Ergens in het verre verleden, zo'n tweehonderdduizend jaar geleden, heeft de mens het vuur getemd. Dat was misschien wel het belangrijkste wat we als soort ooit hebben gedaan. Het opende een nieuwe wereld. Maar nu dreigt het vuur die nieuwe wereld kapot te maken.
almanakverkoper

Religie, Samenleving

Giacomo Leopardi

Dialoog tussen een almanakverkoper en een voorbijganger

Met het nieuwe jaar begint het lot u goed te behandelen, en zo mij en alle anderen, en zal men een gelukkig leven beginnen. Dat is toch zo?
Bluemner-Form_and_Light

Cultuur, Literatuur, Samenleving

Claudio Magris

Utopie en onttovering

De utopie geeft het leven zin omdat ze, tegen alle schijn in, eist dat het leven zin heeft. Utopie en onttovering moeten niet tegenover elkaar worden gesteld, maar elkaar wederzijds steunen en corrigeren.
shahmeran

Politiek, Samenleving

Elif Shafak

Een kosmopolitisch appel

Democratie moet nooit worden verward met het alleenrecht van de meerderheid. Voor een echte, pluralistische, goed functionerende democratie is veel meer nodig dan alleen vrije verkiezingen.
balzac

Literatuur

A.S. Byatt

Hoe ik Europees werd

Het lezen van Thomas Mann veranderde op een of ander biologisch niveau mijn ideeën over de manier waarop ik wilde schrijven.
Byatt-ig

Literatuur

A.S. Byatt

Ragnarök

Het tengere kind wist, zonder te weten dat ze het wist, dat de volwassenen angstig rekening hielden met een ophanden zijnde vernietiging. Ze stonden voor het einde van de wereld die ze kenden.
Felix-Platter

Geschiedenis, Humanisme

Andrew Pettegree

De promotie van Felix Platter

De onfortuinlijke kandidaat moest slikken of stikken: het was voor hem gewoon een extra uitgave, net als de wijn en het gebak dat hij verplicht was zijn examinatoren en gasten voor te zetten.
vrijheid muziek

Kunst, Samenleving

Charles Rosen

De meerduidige vrijheid van de kunst

Conventies vormen het bastion van de beschaving, een waarborg voor maatschappelijke veiligheid. Maar ze kunnen ook een gevangenis zijn. Natuurlijk kent elke kunstvorm ook zo zijn conventies. Maar van die kunstenaar wordt van oudsher ook verwacht dat hij die conventies juist schendt.
Rainer-Maria-Rilke

keuze van Marina Mahler

Rilke aan Margot Sizzo

‘Rilke is een van de weinige dichters die over de liefde hebben geschreven bij wie ik denk: ja, hij heeft de liefde ervaren.’
Nexus2012conf067

Biografie, Filosofie

Ágnes Heller

Een brief aan Richard Rieger

De wiskundeleraar van Agnés Heller onderwees zijn leerlingen eigenlijk niets, gedurende de jaren ’40 in Boedapest: hij spoorde ze aan hun boeken weg te leggen, en na te denken.
Hermes

Literatuur

Olga Tokarczuk

Hoe vertalers de wereld redden

Vertalers en tolken fungeren in wezen als priesters en priesteressen in Hermes’ tempel, omdat hun werk de goddelijke essentie raakt: het verbinden van mensen via hun talen, zelfs over hun talen heen om zo de menselijke ervaring van de ene cultuur naar de andere over te dragen
sjestov2

Filosofie

László F. Földényi

Lev Sjestov: filosoof van het radicale optimisme

Lev Sjestov was een van de merkwaardigste filosofen van onze eeuw. Een zeer vertwijfelde existentialist, die tegelijk een man vol geloof was; een filosoof die zowel in de twintigste eeuw als in de wereld van het Oude Testament leefde
nutteloos

Literatuur, Samenleving

Nuccio Ordine

Over domheid en nut

Tijd besteden aan iets nutteloos wil zeggen onze dag en ons leven menselijker maken.