Wendell Berry
De opvolging van generaties
Er bestaat een asymmetrie in de opvolging van generaties, die je raakt en die op een manier verdrietig is, en ten slotte geruststellend.
Essays
De komende tijd vullen we dit online archief, speciaal voor leden, met pareltjes uit (uitverkochte) Nexus-nummers. Als u zich inschrijft voor onze speciale nieuwsbrief, krijgt u, zodra er een nieuw essay te lezen is, een mailtje met een persoonlijke aanbeveling. Inschrijven kan hier. Nog geen lid? Bekijk hier de voordelen.
Nieuw: U kunt nu ook Engelstalige essays lezen in ons online archief. Ga daarvoor naar de Engelse kant van onze site. Hebt u toegang tot het Nederlandse archief, dan hebt u ook toegang tot de Engelse teksten.
Biografie, Literatuur
De onmisbare stem van Wendell Berry (1934-2026)
Profeet van het authentieke boerenleven
Met zijn literaire reflecties en milieuactivisme wist Berry als ‘intellectuele boer’ de publieke opinie te bespelen.
Cultuur, Filosofie
Leon Wieseltier
De kaasman
Al zijn dromen waren vernietigd – allemaal op één na: de droom van het begrijpen; en die droom kon overal worden gerealiseerd, zelfs in een kleine delicatessenwinkel aan de kust. Hij had geleden, maar hij had niet onnadenkend geleefd.
Geschiedenis, Literatuur, Oorlog
László Krasznahorkai
In het Waterloo
Onze instincten, die we maar geen kennis zullen noemen, fluisteren ons in dat de aardbewoners, opvarenden van een Titanic, die ter dood zijn veroordeeld maar ‘overleven’ onbegrijpelijkerwijs toch een te sterk woord vinden, bedreigd worden door een niet eerder bekende, vernietigende kracht.
Rob Riemen
What Can Cure a Civilization in Crisis?
Ter introductie op de Nexus-conferentie 2026
Biografie, Politiek, Religie, Samenleving
Kassem Eid
Wachten op de wederkomst van Jezus
Ik ben iemand die met eigen ogen heel veel slechte mensen en slechte daden gezien heeft. Ik heb het aan den lijve ondervonden. Ik heb het overleefd. Maar nog steeds geloof ik dat het grootste deel van de mensheid goed en vriendelijk is.
Filosofie, Politiek, Samenleving
Allan Janik
De domheid te lijf
In mijn ervaring leert Aristoteles ons op schitterende wijze heel veel over de concrete aard van het volle menselijk leven in een welvarende samenleving die zichzelf bestuurt. Ik garandeer je dat die ervaring ook voor jou is weggelegd als je bereid bent er iets voor te doen.
Biografie, Filosofie
Allan Janik (gratis toegankelijk)
Brief aan een jonge filosofe
Twee deugden die van immense hulp zijn op de reis over de raadselachtige slingerpaden van de filosofie, zijn humor en tolerantie. Zonder deze val je als filosoof ten prooi aan frustratie en misschien zelfs wanhoop.
Cultuur, Geloof
Jürgen Habermas
Een ‘postseculiere’ samenleving – wat betekent dat?
In het kielzog van de kritiek op een eurocentrische blik is er sprake van ‘het einde van de seculariseringstheorie’.
Filosofie, Geschiedenis, Politiek
Simone Weil
Alleen macht telt
Op deze wereld is macht het enige wat telt en dat versterkt gevoelens, ook het gevoel van mededogen. Daarvan zijn talloze voorbeelden te geven.
Geschiedenis, Politiek, Samenleving
Vladimir Tismaneanu
Ideologie, utopie en waarheid
De morele verdoving van de bevolking was de belangrijkste bondgenoot van de posttotalitaire communistische macht. Het systeem werkte zolang de heersende leugen door het individu werd geaccepteerd en verdragen.
Politiek
Václav Havel (gratis toegankelijk)
De macht der machtelozen
Als een surrogaat van iets ‘bovenpersoonlijks’ en iets doelloos maakt de ideologie het de mens mogelijk zijn geweten voor te liegen en zijn werkelijke status en zijn niet al te glorieuze ‘modus vivendi’ voor de wereld en voor hemzelf verborgen te houden.
Samenleving, Wetenschap
Theo Compernolle
Verslavende apps en brokkelende breinen
Als je continu verbonden bent met het internet, functioneer je constant in een impulsieve reflexbreinmodus, waarbij je denkbrein geen kans krijgt. Als jij niet in staat bent om langdurige aandacht te schenken aan informatie en van meme naar meme klikt, tikt of scrolt, is de kans ook veel groter dat je in een echokamer of fabeltjesfuik terechtkomt.
Biografie, Geschiedenis, Oorlog, Samenleving
Jan Brokken
Even weinig als van onze vaders
We vergissen ons in mensen, we vergissen ons in onze vaders, we vergissen ons in onze moeders, dus misschien vergissen we ons ook wel in de geschiedenis.
Geschiedenis, Oorlog, Wetenschap
Ray Monk
Wittgenstein, Russell en Oppenheimer over oorlog en de atoombom
Van mijn drie biografische onderwerpen is J. Robert Oppenheimer degene van wie we het meest zouden kunnen leren over de gevaarlijke tijd waarin we leven. Hoe was het om iets te creëren dat zoveel afgrijzen heeft opgeroepen?
Cultuur, Politiek, Samenleving
Henk Smeijsters
Geen florerende democratie zonder democratisch ethos
Om te voorkomen dat populisten het oerinstinct bij burgers aanwakkeren dat het democratisch ethos ondermijnt, is nodig dat burgers zich hiertegen wapenen zodat het spel van de populist geen vat op hen krijgt.
Geschiedenis, Politiek, Samenleving
Antony Blinken
Muren of bruggen
Er tekent zich in Amerika een duidelijke tweedeling af die ons uit elkaar drijft en die tot twee totaal verschillende visies op de toekomst leidt. Het is een kloof tussen een toekomst vol muren en een toekomst vol bruggen.
Politiek, Samenleving
Michael Ignatieff
Liberale politiek in het antropoceen
Onze grootste kunst maakt ons al een tijdje duidelijk dat ons een Götterdämmerung wacht als het menselijk vernuft voor de wagen van de hebzucht wordt gespannen en de grenzen van de natuur overschrijdt. Wat kan de politiek, dus collectief optreden in de breedste zin van het woord, doen om een ramp te voorkomen?
Politiek, Samenleving
Anton van Hooff
Lof der volksmacht
Er is veel te loven in de democratie. Maar waardoor overtreft democratie in het bijzonder ieder ander politiek bestel? Doordat zij principieel nooit af is. Zij is in staat om te leren van fouten en zichzelf te hervormen.
Biografie, Geschiedenis, Politiek
Aleksej Bogantsev
In Rusland moet je oud worden
Ik zag de Sovjet-Unie, in volledige overeenstemming met de officiële propaganda, als het vooruitstrevendste, vredelievendste en rechtvaardigste land ter wereld. Voordat ik inzicht kreeg in de ware inhoud en betekenis van de Sovjetperiode in de geschiedenis van Rusland, was ik vele decennia verder.
Cultuur, Oorlog, Politiek
Volodymyr Yermolenko
Oekraïne: oorlog, dood en een nieuw begin
Oekraïne is een land waar mensen laten zien dat ze tot het onmogelijke in staat zijn. Het is een land van het ondanks: het behield zijn identiteit ondanks eeuwenlange imperiale pogingen het te vermoorden en het zwijgen op te leggen. Het is een land dat de oude krijgersdeugden die aan de wieg van de Europese beschaving stonden weer tot leven wekt.
Biografie, Cultuur
Thomas Heij
Er is geen andere rijkdom dan het leven
Iets heeft volgens John Ruskin waarde als het voordeel oplevert voor het leven. Zo is ware rijkdom het bezit van waardevolle zaken door waardige personen.
Rob Riemen
Apocalypse Now: The Revelation of our Time
Ter introductie op de Nexus-conferentie 2025
Rob Riemen
De terugname van het Vrijheidsbeeld
Wanneer president Trump bij het ontwaken zijn favoriete tv-programma Fox & Friends aanzet, kan hij wat hij hoort en ziet niet geloven. De afgelopen nacht is het Vrijheidsbeeld van zijn sokkel in New York gehaald en overgevlogen naar Frankrijk waar het op een nieuwe sokkel is geplaatst in de haven van de Noord-Franse stad Duinkerke.